De menopauze

• 1. Definitie
• 2. Fases
• 3. Symptomen
• 4. Psychologisch aspect
• 5. Behandeling: doe het zelf
• 6. Behandeling: de dokter
• 7. Weetjes
• 8. Woordenlijst

1. • 

   De overgang is een volkomen natuurlijke fase in het leven van elke vrouw. Het lichaam maakt dan een heleboel hormonale veranderingen door, waardoor onder meer het metabolisme aanpassingen ondergaat, en de menstruatie ten einde loopt.

   De aanpassingen kunnen gepaard gaan met enkele fysieke ongemakken, maar deze mogen zeker geen reden tot onrust of paniek zijn.
   Nagenoeg alle kwaaltjes nemen immers af of verdwijnen zelfs volledig. Het einde van die pijnlijke, lastige menstruatie betekent bovendien voor heel wat vrouwen een ware opluchting…
    

   In dit dossier proberen we een beeld te schetsen van de overgang. We gaan ook dieper in op de meest voorkomende ongemakjes en de behandeling ervan.

2. 1. Definitie

   • 

   • Het woord ‘menopauze’ is afgeleid van het Grieks:
     - men = maand
     - pausis = ophouden

   De menopauze duidt op het moment waarop een vrouw stopt met menstrueren. De voorraad vruchtbare eitjes in de eierstokken is uitgeput en het lichaam produceert geen oestrogenen en progestagenen meer.
   Gemiddeld is een vrouw 51 als ze in de menopauze komt.

   Aan deze menopauze gaat er een periode van hormonale veranderingen vooraf, en deze zullen ook nadien nog even voortduren.
   Deze totale periode van hormonale aanpassingen wordt de overgang of climacterium genoemd. De duur ervan is voor iedere vrouw verschillend.

   naar boven

3. 2. Fases

   Het proces van de overgang kunnen we opsplitsen in drie fases: de perimenopauze, menopauze en postmenopauze.

   a. De perimenopauze

   De perimenopauze is de periode waarin bepaalde verschijnselen een voorbode zijn van de naderende menopauze, die meestal enkele jaren later begint.De duur van deze periode is voor iedere vrouw verschillend.

   Symptomen

   Niet iedere vrouw krijgt te maken met dezelfde symptomen.

   • onregelmatige cyclus: De cyclus is korter dan normaal en de menstruatie is niet regelmatig. Er is meer bloedverlies of juist minder. Dit kan al op 42-jarige leeftijd beginnen.
   • PMS of premenstrueel syndroom: gespannen borsten, gezwollen buik, gewichtstoename, nervositeit en prikkelbaarheid.
   • opvliegers: tussen de 8 en 12 % van de vrouwen krijgt al opvliegers terwijl ze nog normaal menstrueren.
   • vermoeidheid en/of slaapstoornissen
   • depressie
   • vaginale droogheid
   • gewichtstoename

    

   b. De menopauze

   De menopauze gaat in nadat een vrouw voor de allerlaatste keer heeft gemenstrueerd. Men stelt voor deze fase een termijn van 12 maanden voorop. Na een jaar zonder menstruatie mag immers worden aangenomen dat de vruchtbare periode definitief voorbij is.

   Een vrouw is gemiddeld 51 jaar oud als de menopauze begint. De meesten komen in deze fase tussen de 45 en 55 jaar. Bij anderen kan de menopauze al op 40 jaar intreden, of zelfs pas op 60 jaar. Ook de perimenopauze kan pas enkele maanden voor de menopauze beginnen, of al een paar jaar op voorhand.

    

   c. De postmenopauze

   Deze term slaat op de gehele periode na de menopauze. De overgangsverschijnselen zullen langzaamaan verminderen en de klachten nemen dus ook af.  De nieuwe hormoonspiegel stabiliseert zich en het lichaam hervindt geleidelijk aan een nieuw evenwicht.

    

   d. De vervroegde menopauze

   Vrouwen kunnen ook een vervroegde menopauze doormaken door externe oorzaken. We spreken van een vervroegde menopauze:

   • als een vrouw jonger is dan 40 jaar wanneer de menstruatie stopt
   • als de menstruatie 12 maanden uitblijft
   • en het FSH-gehalte (zie Woordenlijst) hoog blijft gedurende die periode

   Vaak staat een vrouw er niet bij stil dat het een vervroegde menopauze zou kunnen zijn. De symptomen van een menopauze, zoals bijvoorbeeld opvliegers, worden niet herkend omdat deze klachten op deze leeftijd normaal gezien nog niet voorkomen.

   Veelal ligt een probleem aan de eicellen, eierstokken of hormonenhuishouding aan de basis van een vervroegde menopauze. Ook erfelijke aandoeningen kunnen een rol spelen.

   naar boven

4. 3. Symptomen

   • 

   Een overzicht van de symptomen die tijdens de overgang kunnen opduiken:

   a. Onregelmatige maandstonden

   Onregelmatige bloedingen vormen een van de eerste tekenen van het begin van de overgang. Voor de meeste vrouwen zijn deze maandstonden lastig, maar niet pijnlijk.

   b. Opvliegers

   Dit soort warmteopwellingen vormt de meest voorkomende klacht tijdens de overgang. In het gezicht en bovenlichaam krijg je plots een intens warm gevoel. Je begint te blozen, het hart slaat sneller en je gaat soms ook zweten. Dit kan worden gevolgd door een plots koudegevoel, zelfs met rillingen.
   Sommige vrouwen krijgen enkel rillingen, andere krijgen het alleen warm. Een warmteopwelling kan enkele seconden tot een paar minuten duren. Ook de frequentie verschilt. Sommigen kunnen er meerdere jaren last van hebben, maar meestal doet dit ongemak zich slechts enkele maanden voor. Vreemd genoeg hebben zwaardere vrouwen er minder last van.
   De opvliegers zijn het gevolg van de hormonale veranderingen tijdens de overgang. Ze stoppen ook spontaan, zonder dat een behandeling nodig is.

   c. Botontkalking en osteoporose

   Tijdens de overgang neemt de productie van oestrogenen af, waardoor het beendergestel verzwakt. Beenderen worden brozer en fragieler door botontkalking. Men spreekt pas van osteoporose wanneer de ontkalking vergevorderd is.
   De wervelkolom lijdt als eerste aan botontkalking (dit is trouwens zichtbaar: men wordt kleiner met de leeftijd door progressieve indeuking van de wervels). Vervolgens zal ook het kalkniveau van polsen en later van heup en dijbeenhals afnemen.
   Dit proces verloopt in het begin pijnloos, en daar schuilt net het gevaar: men beseft niet dat de beenderen fragieler worden tot wanneer er een fractuur optreedt.

   d. Gewichtstoename

   Ongeveer 90 procent van de vrouwen komt tijdens de menopauze 5 à 10 kilogram bij. Het metabolisme verandert en werkt meestal wat trager. Ook de vetverbranding staat op een lager pitje. Bovendien voel je je wat meer vermoeid, waardoor je misschien minder beweging neemt.

   e. Nachtelijke zweetbuien

   Opvliegers kunnen ook ‘s nachts optreden. Dit heet dan nachtelijk zweten. Vreemd genoeg wordt een vrouw niet wakker door het zweten zelf, maar vlak ervoor.
   Als deze zweetbuien vaak voorkomen, kan dit tot slaapproblemen leiden, waardoor het lichaam oververmoeid raakt.

   f. Stemmingswisselingen

   Vrouwen voelen zich plots kwetsbaarder, gevoeliger, zitten minder lekker in hun vel,... Psychosociale factoren spelen zeker een rol. In de levensfase waarin een vrouw de overgang bereikt, vinden er vaak ingrijpende veranderingen plaats in het gezin, zoals de kinderen die het huis verlaten.
   Naast het emotionele en psychologische aspect zal ook de wisselende hormonenhuishouding beslist van invloed zijn.

   g. Droge huid en mond

   Door het verminderde oestrogeengehalte kan de huid droger aanvoelen en zelfs gaan jeuken. Naast het sterk houden van de botten, is het hormoon immers ook verantwoordelijk voor de aanmaak van collageen en ceramiden, de vetten in de huid.
   Tijdens de menopauze wordt de huid een stuk droger en zijn zelfs je nagels brozer. Dat valt goed te merken op bijvoorbeeld je ellebogen of je gezicht. Jammer genoeg zijn deze veranderingen ook blijvend.

   h. Vermoeidheid

   Tijdens de overgang is het lichaam zwaar aan het werk om alle veranderingen te verwerken. Na jaren van het in stand houden van de vruchtbaarheidscyclus, valt het hele proces stil. Door deze ingrijpende veranderingen kan het lichaam erg moe worden.

   i. Haarverlies of toename van gezichtshaar

   Hoewel men de oorzaak nog niet heeft kunnen achterhalen, denkt men dat door het verminderen van het oestrogeengehalte, androgenen (mannelijke hormonen) meer invloed krijgen. Dit kan onder andere resulteren in dunner wordend haar.
   Daarentegen kan men op andere plaatsen van het lichaam wel last krijgen van overmatige beharing. Onder invloed van hormonen kunnen 'slapende' haarzakjes actief worden. Ook medicijn- en anticonceptiepilgebruik kan een invloed hebben op de haargroei. Er ontstaan weliswaar geen nieuwe haarzakjes, maar haren uit bestaande haarzakjes kunnen van structuur veranderen. Donshaar wordt dan bijvoorbeeld plots 'echt' haar.

   j. Pijn bij het vrijen

   Met de tijd krimpt de vagina en bevat ze minder bloedvaten. Dat zorgt ook voor minder natuurlijke afscheiding, zodat het slijmvlies droger en kwetsbaarder wordt. Tegelijkertijd veranderen de zenuwuiteinden en wordt de vagina dus minder gevoelig.
   Ongeveer de helft van de vrouwen in de menopauze heeft last van een droge schede.

   k. Verlies van libido

   Door een onevenwicht in de hormonenbalans kan de zin in seks tijdens de menopauze verminderen. Ook andere fysieke aanpassingen en de emotionele veranderingen tijdens de overgang kunnen meespelen. Je voelt je onaantrekkelijk, uitgesloten, schuldig of depressief, wat niet bevorderlijk is voor plezier tussen de lakens.

   l. Incontinentie

   Het is misschien wel even schrikken als je plots last krijgt van een beetje urineverlies. Incontinentie is echter helemaal niet uitzonderlijk, en dit ongemak verdwijnt meestal volledig na de menopauze.
   De oorzaak kan stressgerelateerd of fysiek van aard zijn. In dit laatste geval zijn verzwakte bekkenbodemspieren en het dalend oestrogeenniveau veelal de schuldigen.

   naar boven

5. 4. Psychologisch aspect

   De menopauze is een ingrijpende periode in het leven van een vrouw. Niet alleen zijzelf, maar haar hele omgeving ondervindt de gevolgen ervan.

   Door de vele lichamelijke ongemakken voelt ze zich minder goed, en deze gemoedstoestand maakt haar opnieuw gevoeliger voor ongemakken. Deze vicieuze cirkel is moeilijk te doorbreken, maar met de nodige steun van familie en vrienden is het zeker niet onmogelijk.

   Vrouwen zijn vaak bang om mensen uit hun omgeving met hun problemen te belasten. Daarom houden ze die vaak voor zichzelf. Vooral in het begin van de periode zullen ze de nieuwe gevoelens negeren of verbergen. Wanneer de menopauze begint, moet men aanvaarden dat men ouder wordt. Vooral hiermee hebben de meeste vrouwen het lastig. De periode valt bovendien samen met belangrijke gebeurtenissen zoals scheidingen, weduwe worden, pensionering en de kinderen die het huis verlaten.

   Angst, depressie, concentratieproblemen, vergeetachtigheid en stemmingswisselingen zijn door al deze zaken spijtig genoeg onvermijdelijk, maar volkomen normaal. In het volgende onderdeel van dit dossier geven we je talrijke oplossingen om te kunnen omgaan met vaak voorkomende problemen die de menopauze met zich meebrengt.

   naar boven

6. 5. Behandeling: doe het zelf

   • 

   De menopauze zelf moet niet worden behandeld, aangezien het om een natuurlijke levensfase gaat. Er bestaan wel verschillende medische en niet-medische oplossingen om de symptomen van de overgang te verminderen. Hieronder vind je een overzicht:

   Wat kan je zelf doen?

   a. Voor alle kwaaltjes

   Een gezond dieet en regelmatige lichaamsbeweging kunnen de symptomen van de menopauze verlichten.

   • Eet evenwichtig met een grote variëteit aan fruit, groenten en volkorenproducten. Beperk de consumptie van verzadigde vetten, olies en suikers.
   • Ongezonde gewoontes zoals alcoholconsumptie en roken kan je best achterwege laten. Roken en alcohol verhogen het risico op hartziekten, beroertes, osteoporose en kanker.
   • Sport dagelijks ongeveer 30 minuten. Dit hoeft geen intensieve training te zijn, hoewel je via extra lichaamsbeweging wel sneller gewicht zal verliezen. Sporten vermindert bovendien stress.

   b. Opvliegers

   Een verminderde oestrogeenafscheiding tijdens de menopauze is de oorzaak van opvliegers. Met deze tips kan je warmteopwellingen verlichten en zelfs vermijden.

   Vermijd warme omgevingen zoals een terrasje in de volle zon, sauna, enz.Draag verschillende lagen katoenen kleding.Beperk het gebruik van alcohol, cafeïne en pikant voedsel.Deze kruiden helpen om opvliegers te verminderen: duizendblad, hop, yam, rode klaver en paardenbloem. Gebruik ze in gerechten of thee.Hou steeds een flesje water bij de hand.Vermijd te nauw aansluitende kledingstukken. Deze houden de warmte langer vastZorg dat je voor een afspraak een kwartier vroeger aanwezig bent. Zo kan je je eerst in het toilet opfrissen.

   c. Botontkalking en osteoporose

   Tijdens de overgang neemt de productie van oestrogeen af, waardoor het beendergestel verzwakt. Dit proces verloopt in het begin pijnloos, en daar schuilt net het gevaar: men beseft niet dat de beenderen fragieler worden tot wanneer er een fractuur optreedt. De enige boodschap is dus preventie !

   Gelukkig kan je vrij eenvoudig je voorzorgen nemen. Hierbij spelen 2 natuurlijke stoffen een belangrijke rol:

   - Calcium: de bouwsteen van het bot.

   - Vitamine D: verstevigt de botten. Uit recent onderzoek blijkt dat de vitamine bovendien een positief effect heeft op de spieren, wat het risico op vallen vermindert.

   Hoe calcium en vitamine D op peil te houden ?

   Streef een calciumrijke voeding na. Calcium vind je voornamelijk in zuivelproducten: melk, yoghurt, en kaas. Een minimum van 4 porties melkproducten per dag is aan te bevelen. Deze basishoeveelheid is soms moeilijk haalbaar, vooral voor hen die zuivel slecht verteren of die moeten opletten voor vetten en cholesterol in hun dieet.

   Gelukkig bestaan er, bovenop de voeding, doeltreffende calciumsupplementen. Deze helpen vrouwen in de overgang het dagelijks aanbevolen minimum te halen. In functie van de calciuminname via de voeding moet men meestal 500 à 1.000 mg extra calcium via een supplement innemen. Er bestaat een brede keuze aan dergelijke supplementen in de apotheek. Meestal bevatten die ook vitamine D. Vitamine D is een bijzondere vitamine: niet onze voeding, maar wel de zon ligt ervan aan de bron! Vitamine D wordt door het lichaam aangemaakt wanneer de huid wordt blootgesteld aan het zonlicht. Specialisten beseffen vandaag dat de meerderheid van de bevolking te kampen heeft met een tekort aan deze vitamine. De redenen hiervoor liggen voor de hand: er is weinig zon en de winter is te lang. In de zomer (of op vakantie) biedt zonnecrème een noodzakelijke bescherming tegen huidkanker, maar tegelijkertijd verhindert ze dan weer de aanmaak van vitamine D.

   Recent heeft de Hoge Gezondheidsraad de nadruk gelegd op het nut van, en zelfs de noodzaak aan een vitamine D-supplement. Zeker voor risicogroepen zoals baby’s, kinderen en 50-plussers.Calcium en vitamine D innemen ter preventie van osteoporose is gemakkelijk, goedkoop en doeltreffend.... maar wordt op lange termijn als saai ervaren. Calciumpreparaten in zakjes of in kauwtabletten smaken veelal niet slecht, maar men vindt de inname ervan al snel vervelend .

   Nu bestaan er ook in de apotheek hooggedoseerde sliktabletten, gemakkelijk in te nemen en zonder smaak. Dit helpt zeker om deze belangrijke preventie op lange termijn vol te houden.

   d. Nachtelijke zweetbuien

   Nachtelijke zweetbuien kan je vergelijken met de opvliegers van overdag. Je wordt altijd wakker voor zo’n zweetbui begint. Op dat moment krijg je het zeer warm en zal je excessief zweten. Dit kan je doen om de frequentie van de zweetbuien te verminderen.

   Neem een koude douche voor het slapengaan.Vermijd warme dranken voor bedtijd.Beperk het gebruik van alcohol, cafeïne en pikant voedsel.Slaap in losse, katoenen kleding.Slaap onder meerdere dunne dekens.Zet de verwarming ’s nacht uit.Drink twee uur voor het slapengaan een kopje kamillethee. Dit werkt kalmerend voor het zenuwstelsel.

   e. Slapeloosheid

   Door de lichamelijke klachten en het nachtelijke zweten kan je slaapkwaliteit erop achteruitgaan. Een wondermiddel bestaat niet, maar veel lichaamsbeweging is zeker een goede start. Neem vooral tijd voor jezelf en ontspan. Vergeet even alle problemen en duik in een warm bad. Meditatie en yoga zijn ook aan te raden. De bewegingen ontspannen de geest en zorgen voor een soepel lichaam. Een thee op basis van kamille of valeriaan bevordert de slaap.

   f. Pijn bij het vrijen

   Met de tijd krimpt de vagina en bevat ze minder bloedvaten. Dat zorgt ook voor minder natuurlijke afscheiding, zodat ze droger wordt. Tegelijkertijd veranderen de zenuwuiteinden en wordt de vagina dus minder gevoelig. Ongeveer de helft van de vrouwen in de menopauze heeft last van een droge schede. Vaginale glijmiddelen kan je zonder voorschrift bij de apotheek verkrijgen.

   Vaginale oestrogeencrèmes of –zetpillen zijn op voorschrift verkrijgbaar. Let op, gebruik geen bodylotion, zeep, douchegel of massageolie. Deze producten zullen de gevoelige huid van de vagina irriteren en verder uitdrogen.

   g. Incontinentie

   Incontinentie is helemaal niet uitzonderlijk, en dit ongemak verdwijnt meestal volledig na de menopauze. Oefeningen om je bekkenbodemspieren te versterken, zoals de Kegel-oefeningen, kunnen het ongemak voorkomen. Speciale inlegkruisjes helpen discreet bij het urineverlies.

   h. Onregelmatige maandstonden

   Onregelmatige bloedingen vormen de eerste tekenen van het begin van de menopauze. Voor de meeste vrouwen zijn deze maandstonden lastig, maar niet pijnlijk. Bij vrouwen die vaker onregelmatige maandstonden hebben en veel bloed verliezen, is een behandeling echter nodig. Het is dan belangrijk de oorzaak te achterhalen. Volgende tips kunnen de pijn van de bloedingen verlichten. Let op, ze nemen de oorzaak van het probleem niet weg, want dit ongemak is nu eenmaal het gevolg van de hormonale verandering in het lichaam. In geval van twijfel neem je contact op met je arts.

   Vermijd koolhydraten en cafeïne.Neem calcium- en magnesiumsupplementen (best wel niet op hetzelfde tijdstip).Eet meer fruit en drink water.Neem enkel pijnstillers wanneer de pijn niet meer te harden is. Anders heb je het risico dat je steeds zwaardere pijnstillers moet nemen door gewenning. Vraag advies aan je arts.Massages, yoga en meditatie nemen stress weg.

   i. Verlies van libido

   Door een onevenwicht in de hormonenbalans kan de zin in seks tijdens de menopauze verminderen. Je voelt je onaantrekkelijk, uitgesloten, schuldig of depressief, wat voor problemen in de relatie kan zorgen. Het is belangrijk dat je begrijpt wat jouw verlangens zijn om je libido opnieuw aan te zwengelen. Een positief zelfbeeld is fundamenteel om van seks te kunnen genieten.

   Probeer toch geregeld te vrijen of te masturberen, dit kan de zin weer aanwakkeren. Een goede communicatie is heel belangrijk. Praat met je partner over het probleem en ga samen op zoek naar een oplossing. Tijdens de menopauze vinden belangrijke veranderingen plaats in het lichaam. Leer het daarom opnieuw ontdekken met je partner.

   Lukt het even niet om met je partner op dezelfde golflengte te zitten, of zie je er tegen het vrijen op omdat het minder goed lukt? Neem tijd voor jezelf om je lichaam opnieuw te leren aanvaarden. Allerlei alternatieve behandelingen zoals massage-, aroma- en bachbloesemtherapie helpen je te ontspannen en geven je tijd om alles op een rijtje te zetten. Het is met seks net als met fietsen. Je verleert het nooit, maar hoe minder je ermee bezig bent, hoe minder vlot het zal gaan.

   j. Droge huid

   Een droge huid pak je tijdens de menopauze aan als volgt:

   Drink veel water.Vermijd cafeïne.Rook niet.Eet essentiële vetzuren die je huid hydrateren. Je vindt ze in vette vis (bijvoorbeeld zalm), noten en soja.Gebruik een dagcrème met een UV-filter. Zonnestralen kunnen je huid uitdrogen en pigmentvlekken veroorzaken, ook al is het bewolkt.Neem geen lange, hete douches. Je spoelt daarmee alle natuurlijke vetten van je huid weg. Hou het kort, en vermijd te warm water.Voed je huid voortdurend. Wrijf je na elke douche in met een bodylotion. Gebruik wel een aparte gezichtscrème die vitamine c, groene thee of melkzuur bevat.Lichaamsbeweging bevordert de bloedsomloop, waardoor de huid steeds van zuurstof wordt voorzien.

   k. Droge mond

   Deze tips kunnen van pas komen als je last hebt van een droge mond:

   Beperk suiker en zoetwarenVerminder het gebruik van koolzuurhoudende drankenPoets minstens tweemaal per dag je tandenReinig enkele keren per week je mond met een mondspoeling zonder alcohol

   l. Toename van gezichtshaar

   Bij vrouwen kan de gezichtsbeharing variëren van een paar donkere haartjes op de kin en een snorretje tot een lichte baard. De bovenlip, de kin en de wangen zijn de meest voorkomende plaatsen voor de beharing. Harsen, plukken, laserontharing en bleken met crèmes zijn methoden om het ongewenste haar te verwijderen. Wanneer de menopauze voorbij is en de hormonenbalans is hersteld, zal de gezichtsbeharing ook verdwijnen. Opgepast, gezichtsbeharing kan ook een teken zijn van een ernstig medisch probleem. Raadpleeg in ieder geval een arts.

   m. Gewichtstoename

   Ongeveer 90 procent van de vrouwen komt tijdens de menopauze 5 à 10 kilogram bij. Het metabolisme verandert en werkt meestal wat trager, en ook de vetverbranding staat op een lager pitje. Bovendien voel je je wat meer vermoeid, waardoor je misschien minder beweging neemt. Door een gezondere levensstijl aan te nemen, kan je je gewicht op peil houden.

   Zorg voor variatie tijdens de maaltijden. Volgende voedingswaren geven je oestrogeenproductie een boost: soya, appelen, kersen, aardappelen, volkoren rijst en brood. Gember is goed voor de stofwisseling en helpt je spijsvertering.

   n. Communicatie

   Hou je problemen als vrouw niet geheim, maar praat erover met de personen die je nauw aan het hart liggen. Zij zullen op deze manier beter begrijpen wat je doormaakt. Praat met andere vrouwen in de menopauze. Je zal snel merken dat anderen ook voelen wat jij voelt.

   Je kan ook kiezen om met behulp van een therapeut je persoonlijke situatie te onderzoeken. Samen zoek je naar een nieuwe invulling van een nieuwe levensfase. Je gaat na hoe je met de ongemakken omgaat, zodat je er minder last van hebt. Therapeutische sessies zijn steeds individueel gericht en er wordt altijd naar oplossingen gezocht die bij jou passen.

   o. Alternatieven

   Sommige vrouwen kiezen voor alternatieve of homeopathische medicijnen. De werkzame bestanddelen bestaan voornamelijk uit soja en hop. Deze planten bevatten actieve bestanddelen die op oestrogenen lijken. Andere planten zoals zilverkaars of St Janskruid, of bepaalde andere natuurlijke stoffen zoals omega-3 vetzuren, kunnen ook hulpzaam zijn tijdens de overgang. Die werken dan in op een niet-hormonale wijze.

   naar boven

7. 6. Behandeling: de dokter

   Wanneer moet je naar de dokter?

   Als de overgangsklachten erger worden, ga je best bij de huisarts langs. In volgende gevallen moet er een belletje rinkelen en is een bezoek aan de dokter noodzakelijk:

   • Wanneer de menstruatie heviger wordt.
   • Wanneer de menstruatie langer duurt dan zeven dagen.
   • Wanneer het interval tussen twee menstruaties korter is dan 21 dagen.
   • Wanneer er regelmatig tussentijdse bloedingen optreden.
   • Wanneer er bloedverlies is na de geslachtsgemeenschap.

   a. Niet-hormonale geneesmiddelen

   Tegen de overgangsverschijnselen is er een hele gamma geneesmiddelen beschikbaar op doktersvoorschrift.

   Er bestaan onder meer een heleboel medicijnen tegen osteoporose, hart- en vaatziekten, en om de bloeddruk op peil te houden. Vrouwen in de menopauze zijn extra gevoelig voor deze ziekten. In samenspraak met je arts kies je voor de medicatie die bij jou past. Slaap- en kalmeermiddelen kunnen tijdelijk helpen, maar verhelpen de oorzaak niet. Deze medicijnen mogen dan ook alleen gebruikt worden ter ondersteuning, en onder begeleiding van je arts.

   b. Hormonale geneesmiddelen

   De klachten tijdens de menopauze zijn het gevolg van een vermindering van oestrogeen. Door dat tekort aan hormonen aan te vullen, kan men symptomen verminderen. Enkel wanneer de overgangsklachten zo extreem zijn dat ze het dagelijkse functioneren beperken, kan men het gebruik van hormonale geneesmiddelen overwegen.

   Dit lijkt een eenvoudige manier om de symptomen onder controle te houden, maar voorzichtigheid is hier echter geboden. Deze middelen zullen de opvliegers en de nachtelijke transpiratie verbeteren, maar ze hebben ook nadelen. Ze kunnen immers de kans op borstkanker en vaatziekten verhogen. Hormonale geneesmiddelen helpen niet bij botbreuken, vermoeidheid en depressieve gevoelens.

   naar boven

8. 7. Weetjes

   • Ook mannen kunnen te maken krijgen met menopauze, de zogenaamde andropauze. De mannelijke menopauze is zeldzaam en treft slechts 2 procent van alle mannen.
   • Vrouwen die regelmatig sporten zien hun klachten aanzienlijk afnemen. Opvliegers, nachtzweten, uitputting en spierpijn worden met beweging te lijf gegaan.
   • De helft van de vrouwen heeft tijdens de overgang een verhoogd cholesterolniveau.
   • Externe factoren zoals stress en heftige emoties kunnen opvliegers verergeren, maar ook koffie, thee, alcohol en sterk gekruid voedsel hebben dit effect.
   • De overgang kan 10 jaar duren.
   • Het is normaal dat een liefdesrelatie onder de menopauze lijdt. Communiceer met je partner en hou problemen niet geheim.
   • Overgewicht na de overgang gaat gepaard met een hogere kans op borstkanker.
   • Roken tijdens de menopauze heeft een bijzonder groot effect op de hormoonspiegel. Nicotine beïnvloedt de hypofyse in de hersenen die als gevolg de bijnieren en eierstokken aanzet tot de productie van geslachtshormonen. De kans op borst- en baarmoederhalskanker is dan bijzonder groot
   • Chemotherapie kan een 'kunstmatige' (maar definitieve) menopauze veroorzaken.
   naar boven

9. 8. Woordenlijst

   • amenorroe: het uitblijven van de menstruatie
   • androgenen: mannelijke hormonen
   • bifosfonaten: geneesmiddelen om botontkalking te voorkomen en te behandelen
   • climacterium of premenopauze: de levensfase waarin veranderende hormoonproductie duidelijke symptomen veroorzaakt. De menstruatie wordt onregelmatiger, er komen opvliegers, …
   • FSH (follikel stimulerend hormoon): wordt door de hypofyse aangemaakt en stimulteert bij de vrouw de groei en rijping van eiblaasjes in de eierstokken. Bij een man stimuleert fsh de groei van zaadcellen in de teelballen.
   • hypofyse: een klier onder de hersenen die hormonen aanmaakt en zo het hormoonsysteem in het lichaam regelt.
   • isoflavonen: supplementen op basis van soja. Isoflavonen bevatten zeer lage concentraties oestrogenen.
   • LH (luteïniserend hormoon ): een geslachtshormoon dat samenwerkt met het FSH en dat bij de vrouw de eirijping en de eisprong (ovulatie) stimuleert.
   • oestrogeen: vrouwelijk hormoon
   • osteoporose: botontkalking
   • progesteron: een vrouwelijk geslachtshormoon dat samen met oestrogeenhormonen de menstruatiecyclus regelt.
   naar boven